ความรู้กระดูกและข้อ

ข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis)

เข่าเสื่อม

ข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis) คือ?

ข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis) คือภาวะที่กระดูกอ่อนผิวข้อสึกหรอ ตามอายุ การใช้งาน การบาดเจ็บ หรือโครงสร้างเข่าที่ผิดปกติ ทำให้:

เป้าหมายของการรักษาข้อเข่าเสื่อม

การรักษาไม่ได้มีแค่ “ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า” อย่างเดียว เป้าหมายหลักคือ

ขั้นที่ 2 – กายภาพบำบัดและการออกกำลังกายกล้ามเนื้อรอบเข่า

กล้ามเนื้อรอบเข่าแข็งแรง จะช่วยรับแรงแทนข้อ ทำให้ปวดน้อยลง

ตัวอย่างท่าบริหารง่าย ๆ

ท่าเกร็งกล้ามเนื้อหน้าขา

ท่าเหยียดเข่านั่ง

ควรเสริมด้วยการยืดกล้ามเนื้อหลังขา น่อง และสะโพก เพื่อลดอาการตึงและทำให้ข้อเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น

การทำกายภาพกับนักกายภาพบำบัด อาจมีการใช้

หัวใจสำคัญ คือ ทำสม่ำเสมอ ไม่ใช่ทำเฉพาะตอนปวดมากแล้วหยุด

ขั้นที่ 3 - การใช้ยาและการรักษาทางยา

3.1 ยาทาภายนอก

3.2 ยากินแก้ปวด

เช่น glucosamine, chondroitin, diacerein ฯลฯ

ก่อนเริ่มยาทุกชนิด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาหลายชนิดอยู่แล้ว

ขั้นที่ 4 - การฉีดยาเข้าข้อเข่า

4.1 การฉีดยาสเตียรอยด์เข้าข้อ

4.2 การฉีดน้ำหล่อลื่นข้อ (Hyaluronic Acid)

4.3 การฉีดเกล็ดเลือด (PRP) และวิธีชีวภาพอื่น

ขั้นที่ 5 – อุปกรณ์พยุงเข่าและดามเข่า

  • ผ้ารัดเข่า / สนับเข่า: ช่วยให้รู้สึกมั่นคงขึ้นในบางคน ควรใช้เฉพาะเวลาปวด เพราะการใส่เป็นประจำอาจทำให้กล้ามเนื้อต้นขาลีบได้
  • แผ่นเสริมรองเท้า (insole): ช่วยกระจายแรงลงเท้า
  • ดามเข่าแก้เข่าโก่ง (unloader brace): ใช้ในรายที่เข่าเสื่อมเฉพาะด้าน เช่น เสื่อมด้านในมากกว่าด้านนอก

    • อุปกรณ์บางชนิด โดยเฉพาะแบบแข็ง ควรให้แพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ประเมินก่อน ไม่ควรซื้อใช้เองโดยไม่มีคำแนะนำ

    ขั้นที่ 6 - การผ่าตัดรักษาข้อเข่าเสื่อม

    แพทย์จะพิจารณาการผ่าตัดเมื่อ

  • ปวดมากจนใช้ชีวิตประจำวันลำบาก
  • รักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดเต็มที่แล้ว แต่อาการยังไม่ดี
  • เข่าผิดรูปมาก เดินลำบาก งอเหยียดไม่ได้

    • 6.1 การผ่าตัดปรับแนวกระดูกขา (High Tibial Osteotomy – HTO)

  • เหมาะกับผู้ป่วยอายุน้อยหรือวัยทำงาน
  • เข่าเสื่อมด้านใดด้านหนึ่งชัดเจน
  • ปรับแนวกระดูกให้ลงน้ำหนักไม่กดเฉพาะส่วนที่สึกมาก ช่วยชะลอการเสื่อม

    • 6.2 การเปลี่ยนผิวข้อเข่าเฉพาะส่วน (Unicompartmental Knee Arthroplasty – UKA)

  • เปลี่ยนเฉพาะส่วนข้อที่สึก
  • เก็บเนื้อเยื่อปกติไว้มากขึ้น
  • ฟื้นตัวเร็วกว่าเปลี่ยนทั้งข้อในบางราย

    • 6.3 การเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งข้อ (Total Knee Arthroplasty – TKA)

  • เหมาะกับข้อเข่าเสื่อมทั้งข้อ ปวดมาก ผิดรูปมาก
  • เปลี่ยนผิวข้อที่สึกด้วยโลหะและพลาสติกพิเศษ
  • หากทำกายภาพต่อเนื่องหลังผ่าตัด โดยทั่วไปจะเดินได้ดีขึ้น และคุณภาพชีวิตดีขึ้นอย่างมาก

    • สรุปแนวทางการรักษาแบบเป็นขั้นตอน

    ส่วนใหญ่แพทย์จะเริ่มจากวิธีที่เบาที่สุด แล้วค่อยเพิ่มระดับหากอาการยังไม่ดีขึ้น

    เมื่อไรควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจข้อเข่า?

    ← กลับหน้าหลัก